Hậu kiểm

Việt Nam vận hành cơ chế hậu kiểm đối với thực phẩm chức năng — đưa sản phẩm ra thị trường mới là điểm khởi đầu, không phải kết thúc, của hoạt động quản lý. Cơ chế bao gồm thanh tra, lấy mẫu, thu hồi và xử phạt. Cơ quan có thẩm quyền: • Cục An toàn thực phẩm (VFA, thuộc Bộ Y tế) — chủ trì thanh tra TPBVSK và xử lý thu hồi cũng như xử phạt trong phạm vi quản lý. • Sở Y tế các tỉnh và đoàn liên ngành — thực hiện lấy mẫu và thanh tra tại hiện trường, đặc biệt tại cơ sở bán lẻ và sản xuất. • Quản lý thị trường (thuộc Bộ Công Thương) — xử lý hàng giả, hàng nhập lậu và thực phẩm bổ sung chưa đăng ký lưu hành trên thương trường. Các đầu vào thường gặp cho hoạt động xử lý: • Lấy mẫu định kỳ theo kế hoạch hậu kiểm hằng năm. • Khiếu nại người tiêu dùng qua cổng công khai y tế. • Báo cáo tác dụng có hại của thầy thuốc lâm sàng (tham chiếu chéo: xem Thuốc → Cảnh giác Dược cho cơ chế báo cáo ADR; các trường hợp nghi TPBVSK trộn tân dược thường được chuyển song song đến VFA và DAV). • Giám sát trực tuyến trên sàn thương mại điện tử, livestream và mạng xã hội. Quy trình thu hồi theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm phải báo cáo VFA trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện nguy cơ mất an toàn, nộp kế hoạch thu hồi và báo cáo kết quả. Thu hồi tự nguyện được khuyến khích nhưng VFA có thể áp dụng thu hồi và tiêu hủy sản phẩm bắt buộc.

Nghĩa vụ thu hồi & hậu kiểm: • Nghị định 15/2018/NĐ-CP — quy trình thu hồi và nghĩa vụ lấy mẫu hậu kiểm đối với thực phẩm chức năng. • Thông tư 43/2014/TT-BYT — chương về nghĩa vụ hậu kiểm với thực phẩm chức năng, bao gồm kiểm nghiệm chất lượng định kỳ. • Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 — các điều về phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục sự cố an toàn thực phẩm. Xử phạt vi phạm hành chính: • Nghị định 115/2018/NĐ-CP — ban hành 04/9/2018. Xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm. Quy định mức phạt tối đa, biện pháp bổ sung và thẩm quyền xử phạt. • Nghị định 124/2021/NĐ-CP — ban hành 28/12/2021, hiệu lực 01/01/2022. Sửa đổi, bổ sung Nghị định 115/2018 và Nghị định 117/2020 (xử phạt trong lĩnh vực y tế): mở rộng thẩm quyền xử phạt, nâng mức phạt tối đa (lên đến 7 lần giá trị hàng vi phạm) và làm rõ các nhóm hành vi. Đường hình sự (trường hợp nghiêm trọng): • Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 — Điều 317 về sản xuất, buôn bán thực phẩm không đảm bảo an toàn (áp dụng cho các vụ liên quan chất cấm hoặc gây hậu quả nghiêm trọng).

2024–2025 — Tiếp tục siết quản lý thực phẩm bổ sung trực tuyến: Các lực lượng VFA, DAV, Quản lý thị trường và đơn vị vận hành nền tảng tiếp tục phối hợp xử lý TPBVSK và thực phẩm bổ sung chưa đăng ký bán qua livestream, mạng xã hội và thương mại điện tử xuyên biên giới. Phát hiện phổ biến: sản phẩm trộn dẫn xuất sildenafil, sibutramine, glibenclamide, dexamethasone hoặc steroid đồng hóa; thiếu giấy tiếp nhận bản công bố; khuyến cáo bắt buộc bị che khuất hoặc thiếu. 2022 — Nghị định 124/2021 có hiệu lực: Từ 01/01/2022, các quy định xử phạt sửa đổi theo Nghị định 124/2021/NĐ-CP có hiệu lực, mở rộng thẩm quyền của thanh tra, công an, hải quan và quản lý thị trường trong xử phạt vi phạm an toàn thực phẩm, đồng thời nâng mức trần phạt gắn với giá trị hàng vi phạm. Thường xuyên — Bản tin định kỳ của VFA: VFA định kỳ công bố danh sách TPBVSK được cảnh báo, thu hồi và danh sách quảng cáo vi phạm. Đây là nguồn tín hiệu nguồn mở chính về cường độ hậu kiểm.