Quy chuẩn kỹ thuật & Kiểm nghiệm

Việt Nam áp dụng hệ thống quy định kỹ thuật hai cấp đối với thực phẩm: • Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) — bắt buộc. Quy định ngưỡng đối với chất ô nhiễm, tiêu chí vi sinh, mức sử dụng phụ gia thực phẩm, yêu cầu vật liệu tiếp xúc thực phẩm và các thông số an toàn theo nhóm sản phẩm. Do Bộ Y tế (đối với phần lớn nhóm thực phẩm tiêu dùng), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (MARD) hoặc Bộ Công Thương (MOIT) ban hành tùy sản phẩm. Số hiệu QCVN xuất hiện trên bản công bố và được đối chiếu khi hậu kiểm. • Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) — tự nguyện, nhưng thường được viện dẫn làm cơ sở kỹ thuật khi chưa có QCVN bắt buộc. Nhiều TCVN được hài hòa với Codex Alimentarius và tiêu chuẩn ISO. Yêu cầu kiểm nghiệm: • Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm là tài liệu bắt buộc trong mọi hồ sơ công bố sản phẩm (tự công bố hoặc đăng ký bản công bố) theo Nghị định 15/2018. • Phòng thí nghiệm phải đạt ISO 17025 và được cơ quan có thẩm quyền Việt Nam chỉ định hoặc thừa nhận. Bộ Y tế công bố danh sách phòng thí nghiệm được chỉ định kiểm nghiệm thực phẩm. • Phiếu kết quả kiểm nghiệm có giá trị 12 tháng kể từ ngày cấp cho mục đích hồ sơ công bố. Lấy mẫu hậu kiểm: VFA và các bộ chuyên ngành thực hiện kế hoạch lấy mẫu hằng năm. Mẫu được kiểm nghiệm đối chiếu với QCVN áp dụng và các thông số đã công bố; trường hợp không phù hợp sẽ bị thu hồi và xử phạt theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 124/2021).

Khung pháp lý: • Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 — các điều về điều kiện an toàn sản phẩm và kiểm nghiệm. • Nghị định 15/2018/NĐ-CP — quy định phiếu kết quả kiểm nghiệm bắt buộc trong hồ sơ công bố và thời hạn 12 tháng; quy định về phòng thí nghiệm được chỉ định. • Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 — luật khung về QCVN và TCVN. Một số quy chuẩn kỹ thuật quan trọng (minh họa — cần đối chiếu phiên bản hiệu lực hiện hành): • Loạt QCVN 8 — chất ô nhiễm sinh học và hóa học trong thực phẩm (kim loại nặng, độc tố nấm, tiêu chí vi sinh). • Loạt QCVN 4 — phụ gia thực phẩm. • Loạt QCVN 12 — vật liệu tiếp xúc thực phẩm (bao bì, dụng cụ, vật chứa). • Loạt QCVN 6 — nước uống đóng chai/đóng gói và nước khoáng thiên nhiên. Công nhận phòng thí nghiệm: • ISO/IEC 17025 — yêu cầu chung đối với phòng thí nghiệm; phạm vi công nhận phải bao trùm nền mẫu thực phẩm và thông số kiểm nghiệm. • Bộ Y tế và các bộ chuyên ngành công bố danh sách phòng thí nghiệm được chỉ định kiểm nghiệm thực phẩm. Lưu ý: số hiệu QCVN và giới hạn cụ thể được cập nhật theo thông báo của Bộ Y tế/MARD/MOIT; cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi sử dụng cho mục đích công bố.

2023–2025 — Mở rộng danh mục phụ gia được phép: Bộ Y tế đã mở rộng dần danh mục phụ gia thực phẩm và hương liệu được phép, theo hướng đồng bộ với Codex và hài hòa hóa ASEAN. Các thông báo này có giá trị áp dụng cho mọi nhóm thực phẩm. 2024 — Sửa đổi QCVN về nước uống: Bộ Y tế đã sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật về nước uống đóng chai và nước khoáng thiên nhiên thuộc loạt QCVN 6. Doanh nghiệp trong nhóm này cần kiểm nghiệm lại theo thông số cập nhật. Thường xuyên — Danh sách phòng thí nghiệm chỉ định: Bộ Y tế cập nhật danh sách phòng thí nghiệm được chỉ định theo Nghị định 15/2018. Bản tự công bố sử dụng kết quả từ phòng thí nghiệm không thuộc danh sách có thể bị từ chối khi hậu kiểm.